Waarom is jongerenparticipatie belangrijk voor mentaal welzijn?

Hoe zijn jongerenparticipatie en mentaal welzijn van jongeren met elkaar verbonden?

Mentaal welzijn en jongerenparticipatie zijn compleet met elkaar verweven. Want hoe meer jongeren mee kunnen denken, praten en beslissen, hoe beter ze zich voelen — en hoe sterker onze scholen, buurten en organisaties worden. Jongerenparticipatie is een gamechanger voor mentaal welzijn.

We zoomen in op waarom rekening houden met de stem van jongeren meer is dan luisteren naar een mening: jongerenparticipatie is een vorm van zorg bieden, verbinding creëren en mentale veerkracht ondersteunen.

1. Hoe boost je stem laten horen mentaal welzijn van jongeren?

Wanneer je de kans krijgt om mee te beslissen over wat jou raakt — schoolstress, sociale veiligheid, vrije tijd, identiteitskwesties — dan gebeurt er iets bijzonders:

·      Je voelt je gezien.

·      Je voelt je belangrijk.

·      Je voelt dat je ertoe doet.

Dat klinkt eenvoudig, maar het effect is enorm. Het Kinderrechtencommissariaat toont aan dat het mentale welzijn van jongeren hard onder druk staat. 1 op 5 jongeren kampt met psychische problemen en tienduizenden staan op wachtlijsten.

Maar wat geven jongeren zelf aan? Ze willen gehoord worden. Ze willen een plek waar hun verhaal telt en waar mee nagedacht wordt over oplossingen.

Kortom:

·      Participatie is erkenning.

·      Erkenning  zorgt voor veerkracht.

·      Veerkracht is een stevige basis voor mentaal welzijn.

2. Waarom moet je inzetten op peersupport?

Ken je dat gevoel wanneer een vriend of klasgenoot exact begrijpt wat je bedoelt? Niet omdat die een expert is, maar omdat die hetzelfde meemaakt?

Dat is peer-support. En het is krachtiger dan veel mensen denken.

Het Kinderrechtencommissariaat pleit ervoor om peer-initiatieven op school en in de buurt veel meer ruimte te geven.

Waarom?

·       Jongeren praten sneller praten met jongeren.  

·       Een veilige babbel met iemand die je vertrouwt, verlaagt de drempel naar verdere hulp.

·       Samenhorigheid is een van de sterkste buffers tegen stress, angst en onzekerheid.

3. Scholen & organisaties moeten partners zijn in welzijn jongeren

Jongeren weten heel goed wat er nodig is om zich goed te voelen in hun omgeving. Dus waarom zouden we hen niet mee laten beslissen over:

·      Hoe de school omgaat met prestatiedruk

·      Hoe een veilige klas of jeugdgroep eruitziet

·      Wat werkt tegen pesten

·      Welke ruimtes écht nodig zijn voor rust, diversiteit of creativiteit

·      Welke ondersteuning ontbreekt

·      ...

Het Kinderrechtencommissariaat zegt het duidelijk: mentaal welzijn moet structureel ingebed zijn. Niet als los projectje, maar als iets dat meegroeit met jongeren en door hen wordt gedragen.

En daar komt jongerenparticipatie binnen als turbo.Niet: voor jongeren bedenken wat ze nodig hebben. Maar: met jongeren creëren wat hen sterker maakt.

4. Waarom is participatie ook preventie?

Wanneer jongeren actief betrokken zijn:

·      durven ze sneller te praten

·      bouwen ze meer zelfvertrouwen op

·      voelen ze zich minder alleen

·      ontwikkelen ze veerkracht

·      versterken ze hun sociale netwerk

Dat is pure preventie — zonder zware woorden, maar met enorme impact.

5. Wat kan jij nu al doen om in te zetten op mentaal welzijn?

Ben je jongere?

·      Start een peersupport-groepje (groot hoeft het niet te zijn!).

·      Vraag inspraak op school of in je jeugdwerk — van leerlingenraad tot themabijeenkomst.

·      Kaart pijnpunten aan: prestatiedruk, pesten, identiteitsveiligheid.

·      Laat je stem horen, ook als niemand er expliciet om vraagt.

 

Ben je begeleider, leerkracht of professional?

·      Geef jongeren ruimte die écht invloed heeft, niet symbolisch.

·      Ondersteun peer-initiatieven.

·      Vraag wat jongeren nodig hebben — niet één keer, maar doorlopend.

·      Maak van mentale gezondheid een gedeelde verantwoordelijkheid.

Meer dan ooit is inspraak van jongeren nodig

Mentaal welzijn verbeteren kan niet van bovenaf. Het gebeurt in klaslokalen, jeugdbewegingen, buurthuizen, online communities en vriendengroepen — overal waar jongeren elkaar vinden én inspraak krijgen.

Ga vandaag van start en boek een vorming jongerenparticipatie, vormng pestpreventie of vorming identiteit en mentaal welzijn bij Pimento.

Lees meer over peer-support.

Bron: Kinderrechtencommissariaat. (2022). Code zwart voor mentaal welzijn: Maak van mentaal welzijn voor jongeren een beleidsprioriteit.